“I am a firm believer in the people. If given the truth, they can be depended upon to meet any national crisis. The great point is to bring them the real facts.”
Was getekend Abraham Lincoln, zestiende president van de Verenigde Staten eind negentiende eeuw. Waar is de tijd gebleven? Lincoln, bijnaam ‘honest Abe’, was president voor de Republikeinen, streed voor de afschaffing van de slavernij en was de eerste Amerikaanse president die werd vermoord. Op 14 april 1865 in het achterhoofd geschoten.
Het is er sindsdien niet op vooruit gegaan met dat ‘verspreiden van echte feiten’. De spin, manipulatie en propaganda nemen dermate groteske vormen aan dat ze niet meer als zodanig worden herkend. De recente geschiedenis rond de oorlog in Irak toonde bijvoorbeeld aan dat de Amerikaanse overheid zonder scrupules en bewust zijn eigen bevolking voorliegt, net als de VN-Veiligheidsraad en de rest van de mensheid. De enige vooruitgang is dat ‘de waarheid’ en ‘de leugen’ sneller aan het licht komen. Maar nogmaals, de vraag is of voor veel mensen het onderscheid nog voldoende helder is.
Wie als journalist kritisch is over dergelijke gevaarlijke ontsporingen van het Amerikaanse beleid wordt al snel beticht van anti-Amerikanisme. Zeker sinds die vermaledijde datum 9/11. Dat is vreemd. Als we er van uitgaan dat de eerste taak van journalisten het controleren van macht en machthebbers is, dan is een nadrukkelijk kritische focus op het beleid van de Amerikaanse overheid en het bedrijfsleven meer dan gerechtvaardigd. Per slot zijn de VS sinds het einde van de koude oorlog uitgegroeid tot ’s werelds enige supermacht. De VS vertegenwoordigen voor veel mensen nog steeds het beste en het slechtste in de wereld. Misschien kan het aan de kaak stellen van het slechtste, zoals de oorlog tegen terreur, de opbouwende krachten in dat land ondersteunen.
Globalisering van informatie
Met de groeiende kloof tussen arm en rijk, het toenemen van machtsconcentraties in het bedrijfsleven, de mondialisering van economische zaken maar niet van sociale zaken of milieubeleid, zijn kritische en onafhankelijke media cruciaal. Helaas is net in dezelfde periode het aantal onafhankelijke kranten en andere media teruggelopen. Met de commercialisering van het nieuws en de toenemende aandeel van ‘infotainment’ wordt de positie van journalisten moeilijker en de geloofwaardigheid van de journalistiek ondergraven.
Het controleren van macht en opkomen voor die groepen wiens stem niet of onvoldoende wordt gehoord, beschouw ik als de enige legitieme reden om aan journalistiek te doen. En gelukkig zijn over de hele wereld nog zeer veel collegae die tegen de stroom in zwemmen en hun werk serieus nemen. Ik hoop een heel klein kiezelsteentje te zijn, dat bijdraagt aan het veranderen van de stroom.
Op deze website vindt u een selectie van artikelen die ik in de loop der jaren schreef voor verschillende media, over verschillende thema’s die ik van belang acht. Ik selecteer vooral die artikelen die een lange houdbaarheidsdatum hebben. En hoop dat de lezer er een moment van leesplezier en helderheid aan kan beleven.
Ook ik heb het volste vertrouwen in mensen. Op voorwaarde dat je hen de waarheid vertelt, kunnen ze elke nationale crisis aan. Het is alleen zaak hen de echte feiten te bezorgen. Veel leesplezier en hopelijk inspiratie.
Hans van Scharen
Februari 2007
